• Pts. Eki 19th, 2020

COVİD-19 SÜRECİNİN İLERLEYİŞİ ve BEZ MASKE KULLANIMI

hemsirelikakademisi

Byhemsirelikakademisi

Nis 13, 2020

Dünya’ da Çin, İtalya ve ABD başta olmak üzere, birçok ülke yeni korona virüs (Covid-19) salgını ile mücadele ediyor. Bu salgın ile mücadelede koruyucu ekipman kullanımı bulaş konusunda büyük önem arz ediyor. Bu kapsamda ilk olarak ‘maske’ kullanımı ön plana çıkıyor.

Sağlık profesyonelleri, hastane süreçlerinde tüm enfeksiyonlarda hali hazırda cerrahi maske kullanarak önlem alıyor. Covid-19 salgını ile solunum enfeksiyonlarında (sıklıkla TBC’ de) kullanılan N95 maske ya da FFP2/3 gündeme geldi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından yapılan açıklamalarda salgının ‘damlacık’ yoluyla bulaştığı ifade edildi. Salgın aktif olarak ilerlemeye devam ettiğinden ve henüz yapılan çalışmalar yeterli düzeyde olmadığından bu konuda gelen bilgiler sürekli güncelleniyorlar.

Hızla yayılan bir salgın durumuyla karşı karşıya olduğumuzdan maskelerin üretimi ve dağıtımı aşamasında sorunlar ortaya çıkıyor. Ayrıca kısa vadeli çözümler ile süreç yönetilmeye çalışılıyor. Normalde bir yoğun bakım ünitesinde her personelin cerrahi maskeye ulaşımı sorunsuz gerçekleşmektedir. Piyasada talebin artmasıyla birlikte ülkemizde normalde yaşanan süreç de sekteye uğramaya başlamıştır. Sağlık profesyonelleri tarafından şu anda hastanelerde koruyucu ekipmanlara, en başta da maskeye ilişkin problemlerin olduğu iletiliyor.

Salgının Türkiye’de görülmeye başlandığı 11 Mart tarihinden itibaren sağlık politikalarını yürüten Sağlık Bakanlığı tarafından da açıklamalar yapılmaya devam ediliyor. Türkiye’de Covid-19 sürecinin ilerleyişine bir göz atalım.

  • Sürece baktığımızda ilk olarak 16 Mart tarihinde okullarda eğitime ara verilerek ev karantinası başladı.
  • Sürecin ilk haftasında okul dışındaki sektörlerde çalışanlar işlerine gitmeye devam ettiler. Bu süreçte halkın maske kullanmasına ilişkin bir öneride bulunulmadı. Salgına daha önce maruz kalan ülkelerin bazılarında maske kullanımı zorunlu hale getirilmeye başlanmıştı.
  • Sürecin ilerlemesiyle birlikte hem vaka sayılarında artış nedeniyle hem de sosyal etkileşimin aza indirilmesi amacıyla 21 Mart tarihinde 65 yaş üzerine sokağa çıkma yasağı getirildi. Bu süreçte işlerine gitmeye devam edenler ve sokağa çıkan vatandaşlarda maske kullanımı giderek artmaya başladı.
  • Ülkede neredeyse 25 günü deviren salgın haritası derinleşmeye başlarken, önlemler de giderek daha fazla kişiyi kapsamaya başladı. 3 Nisan tarihinde 20 yaş altına da sokağa çıkma yasağı geldi. Ayrıca büyükşehirlere giriş çıkışlar kapatıldı. Toplu yerlerde, ulaşım araçlarında ve marketlerde maske takma zorunluluğu getirildi.
  • 5 Nisan tarihinde devlet tarafından eczane gibi yerlerde para ile maske satışı yasaklandı. Devlet maske dağıtılacağını açıkladı. Halk e-devlet üzerinden başvuru yapmaya başlandı.
  • 10 Nisan tarihinde maske dağıtımı 55 yaş üzerine başlayarak evlere götürülmeye başlandı. Ayrıca hafta sonu için 11-12 Nisan tarihlerinde tüm halk için 2 günlük sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
  • 12 Nisan tarihi ile açıklanangüncel vaka sayısı ise toplamda 56956 kişi, ölü sayısı 1198 kişi olarak duyuruldu.

Önümüzdeki günlerde süreç nasıl işleyecek bilmiyoruz. Yazının başında bahsettiğim konuya dönersek, tüm dünya salgın ile mücadele ederken maske üretimi ve temini konusunda alternatifler de çıkmaya devam ediyor. Alternatif olarak en çok karşımıza bez maske kullanımı çıkıyor. Talep arttığı için birçok otorite tarafından evde yapılan bez maskelerin kullanımı destekleniyor.

CDC tarafından, insanların süpermarketler ve eczaneler gibi sosyal mesafenin önemli olduğu noktalarda ve halka açık yerlerde kumaş yüz maskeleri kullanması önerildi. Maskelerin “ev eşyalarından şekillendirilebileceği veya evde ortak malzemelerden düşük maliyetle yapılabileceğini” söylendi.

Birçok ülkede cerrahi maskelerin ve N-95 maskelerin halk tarafından kullanılmaması gerektiği konusunda da uyarı yapıldı. Tıbbi maskelerin üretim ve dağıtımında yetersizlik olduğundan, bunların “sağlık çalışanları ve diğer tıbbi müdahale ekiplerine ayrılması gereken kritik malzemeler” olduğu ifade ediliyor.

Bez Maskeler ya da Evde Yapılan Maskeler Güvenli Mi?

Covid-19 salgınında tüm dünya genelinde CDC, insanların toplu yerlerde burun ve ağzı örtmek için bir bez maske takmalarını önermektedir. Bu durumda asemptomatik olarak virüsü taşıyorsanız çevrenizdeki insanları korumak ve kendinizi de vakalardan korumak için maske takmak gerekmektedir. CDC önerisine göre kumaş maske takmak sizin için ek bir önlemdir. Ama sizi hastalıktan tamamen korumaz. Korumayı sağlamak için kumaş maske ile birlikte mutlaka sosyal mesafeye uymanız gerekmektedir. CDC nin kumaş maskeler için yayınladığı ölçüt, ancak virüsün kullanıcıdan başkalarına yayılmasını önlemek şeklinde ifade ediliyor. Takılması gereken kumaş maskeler evde düşük maliyetle yapılabilir. CDC evde yapılacak olan kumaş maskelerin 2 yaşından küçük çocuklarda ve solunum hastalığı olduğundan nefes darlığı yaşayan kişilerde kullanılmasını önermiyor. Tüm bunlara baktığımızda evde yapılan ya da dışarıdan satılan kumaş maskeler, toplum sağlığı için önemli ve güvenlidir. Fakat takan kişiyi virüsten koruması için mutlaka sosyal mesafenin korunması gerekmektedir. Yani bir n95 ya da cerrahi maske kadar güvenilir olduğunu savunulmuyor. CDC evde maske yapımını sadece bireyler maskeye ulaşamadığında, maskesiz çıkmak yerine bunun alternatif olabileceğini önermiş. Ayrıca hastane personeline yetecek sayıda n95 ve cerrahi maske olduğundan, halkın toplum sağlığını korumak adına kumaş maske kullanmasının uygun olduğunu belirtmiştir.

Bez maskelerin güvenilirliği açısından MacIntyre CR’ nin 2015 yılında yaptığı çalışmasında “Farklı kumaş malzemelerinin türlerinin, tekli ve çoklu katmanların etkililiğine ve filtrelerin oynayabileceği rol hakkında bir dizi laboratuvar çalışması yapılmıştır. Fakat hiçbiri klinik bir çalışmada etkinlik açısından test edilmemiştir. ‘’ şeklinde bir ifade kullanılmıştır. Yine aynı çalışmada sağlık çalışanlarının enfeksiyon şüpheli hastaya baktıklarında kumaş ve evde yapılan maskeleri kullanmaması gerektiğini vurgulamıştır.

Öğr. Gör. / Uz. Hem. Öznur T. ÇELEBİ (parende)

KAYNAKLAR

  1. BJM Learning. Covid-19: What is the evidence for cloth masks?. Erişim Adresi: https://doi.org/10.1136/bmj.m1422 (12.04.2020)
  2. Centers for Disease Control and Prevention. Use of cloth face coverings to help slow the spread of COVID-19. Erişim Adresi: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/diy-cloth-face-coverings.html (12.04.2020)
  3. Centers for Disease Control and Prevention. Cloth Face Coverings: Questions and Answers. Erişim Adresi: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/cloth-face-cover-faq.html (12.04.2020)
  4. MacIntyre CR. A cluster randomised trial of cloth masks compared with medical masks in healthcare workers[response]. BMJ Open2020;30. Erişim Adresi: https://bmjopen.bmj.com/content/5/4/e006577.responses#covid-19-shortages-of-masks-and-the-use-of-cloth-masks-as-a-last-resort. (12.04.2020)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir